شعر و ادب

سفارش

soo-lar — Thu, 08 Oct 2009 06:55:18 GMT

همه چيز روبه راه

نمي دانم چرا

آن نزديكِ دور

به سراغم نمي آيد

سفارشم

قرار بي قراري ها...

از دهان دلواپسي خاك :

طلبم را اگر از دنيا وصول كنيد

بچه هاي من...

هيچ كودكي در دنيا گرسنه نمي ماند

بدهي ام

شعرهاي ناسروده ي من است

ببخشيد!

مجال زندگي اندك بود!

در تابوت دوبيتي ام بگذاريد

درشاه چشمه ي غزل بشوييد

در خلعتي سپيد

خاكم كنيد

با تلقيني از حروف ساده ي همين سال هاي باراني

گورم رااز قبل سفارش داده اند!

موجودي ام

سروده هاي چاپ نشده ي من است

به همسرم سپردم به چاپش بسپارد

زير نظر ساده ترين برادران زمين

همه چيز روبه راه

آن دور نزديك...

بر سنگ گورم نشانه ي پرسشي بگذاريد .

پَرواس

soo-lar — Sat, 22 Aug 2009 13:39:18 GMT

خوداين همه بازيچه ي رنگارنگ

تنها

به نيش و نوش اوسر خوش بود

شهر

كار به كار كسي نداشت

به مانكن ها سلام مي داد

ماهي هاي توي حوض

مجسمه ي بالدار ميدان

گاهي هم به خودش

در نيش و نوش دست و دهان

گاهي به دور دست ها مي گريخت

تا عكس خود در آفتاب بگريد

در آب بخندد

دست در گردن درختي بخوابد

چند روزي او را نديد

در خودش چندك زده بود

با شانه هاي برف

آفتابي كه شد شهر

پرده از پيكره اي انداخت

دست در گردن فرشته ي بالدار

چشمي به دور دست.

آلزايمر

soo-lar — Sun, 19 Jul 2009 15:54:18 GMT

گذشته را به حال مي خواند

حال را به گذشته

در خوانش آينده

چشم مي گذاشت و

زمزمه هايي

كه قبول اش اگرچه مشكل

ردش آسان نبود

در حفره هاي تنهايي ما مي خواند

با نگاه سايه در نگاه

دهان سايه بر ديوار

در آن غروب دهان

دل به صوت و ساز سايه نمي داد

لب خواني نگاه

سعي داشت

چيزهايي بگويد

كه نفهميديم

گاهي در سكوت مان صدايي مي شنويم

با دهاني كه بريده مي آيد

از جزاير آلزايمر.

باز خوانی شعر

soo-lar — Sun, 17 May 2009 06:42:18 GMT

باز خوانی شعری از واهه آرمن

کابوس

طناب دار گردنش را فشرد

آرزو کرد

کاش،برای آخرین بار سیبی گاز می زد

صدای جلاد او را به خود آورد:

تو هیچ کس نبودی

وهیچ کس نبودنت را نخواهد گریست!

ناگهان زیر پایش خالی شد .

بیدار شد

چهره ی عرق کرده اش رابا دست پوشاند

حضور بیگانه ای را در اتاق حس کرد

«من شعر می نویسم»

نعره زد کینز برگ

«چون میلیونر هااز شرق تا غرب

سوار رولزرویس می شوند ،اما فقرا

پولی برای درمان دندان هایشان ندارند »

بر خاست

به کوچه زدو قدم زنان

به سوی خانه ی دوستش که دندان نداشت ،رفت

در کوچه

ره گذران قهقهه می زدند

ماشینی از کنارش گذشت

جلادی را که در خواب دیده بود ،شناخت

سوار بر رولزرویس.

سیبی را که آرزو کرده بود به یاد آورد

و دوست بی دندانش را

ناگهان

زیر پایش خالی شد ./

طناب دار گردنش را فشرد

آرزو کرد

کاش ،برای آخرین بار سیبی گاز می زد

صدای جلاد او را به خود آورد

تو هیچ کس نبودی

و هیچ کس نبودنت را نخواهد گریست

ناگهان زیر پایش خالی شد .

شعر بین واقعیت و خیال در نوسان است آیا این واقعیتی خیال انگیز است یا به قول نیچه خیال واقعی ؟ حلقه ی طناب بر گردن تنگ می شود در مرز بین زندگی و مرگ چه آرزویی می شود کرد جز آرزوی گاز زدن سیبی که نماد عشق و زندگی است و شاعرِ دلواپس ،آرزوی وداع آخر را دارد در این لحظه های واپسین !مصرع های بعدی نشان می دهد که شخص مورد اعدام یک آدم معمولی نیست تا گناهش از نوع گناهان روز مره باشد چرا که جلاد به او می گوید :« تو هیچ کس نبودی/و هیچ کس نبودنت را نخواهد گریست» و این حرف آخر همه ی جلا دان تاریخ است تا در فرافکنی برای عمل ننگین خود تو جیهی بیابند اما روشن است که جلاد از «همه کس »بودن ِآن شخص در رنج است و از این که همه کس بودنش را خواهند گریست .

بیدار شد

چهره ی عرق کرده اش را با دست پوشاند

«من شعر می نویسم

نعره زد کینز برگ

«چون میلیونر ها از شرق تا غرب

سوار رولز رویس می شوند اما فقرا

پولی برای درمان دندان هایشان ندارند»

وجه دیگر تعلیق آشکار می شود :ای! ...این که کابوس بود !!؟ اضطراب ناشی از به دار آویخته شدن خسته اش می کند و عرق بر چهره اش می نشاند .دست بر چهره می گیرد ،شوک و شک ناشی از اعدام و خیال و حالت بین راحت و ناخوشی به تأملش وامیدارد تعلیق دوباره ای آغاز می شود، «خیال واقعی »حضور بیگانه ای را در اتاق حس و لمس می کند اما این بیگانه کسی جز کینز برگ معترض نیست وکلمه ی بیگانه در اینجا تجاهل العارف می نماید چرا که کینز برگ، خود راوی هم هست و قتی که ان اعتراض سرشتی شاعران را بیان میکند :مصرع «من شعر می نویسم»انگار از زبان راوی بیان می شود هم اززبان کینز برگ.تازه می فهمیم کسی که قرار است اعدام شود خود راوی –شاعر است چرا که صدای او با صدای کینز برگ یکی است صدای کینز برگ – شاعر مرز جغرافیایی را در می نورددیعنی این اعتراض سرشتی ،شرق تا غرب را در بر می گیرد و متوجه محدوده ی خاصی نیست .طنز ظریف و تلخی در مصرع«اما فقرا پولی برای درمان دندان هایشان ندارند »نهفته است .راوی –شاعر دندان را که وسیله ی تغذیه است برای فقرا در نظر گرفته است تا مخاطب را متوجه نانی کند که برای فقرا نیست یا این که درمان دندان و دهان فقرا همان نان است که نیست!

برخاست

به کوچه زد و قدم زنان

به سوی خانه ی دوستش که دندان نداشت ،رفت

در کوچه

ره گذران قهقهه می زدند

ماشینی از کنارش گذشت

جلادی را که در خواب دیده بود، شناخت

سوار بر رولز رویس

سیبی را که آرزو کرده بود به یاد اورد

ودوست بی دندانش را

ناگهان

زیر پایش خالی شد .

در بیداری به سوی خانه ی دوستی می رود که دندان ندارد یا در اصل نان ندارد .ره گذران بی خیال قهقهه می زنند جلاد ابتدای شعر ،سوار بر رولز رویس از کنارش می گذرد .یک تداعی ما را به میانه ی شعر بر می گرداندکه :میلیونر های از شرق تا غرب سوار بر رولز رویس همان جلاد هستند ؛نوعی این همانی در اینجا تداعی می شود .سیب آرزو را به یاد می آورد که همان عشق و زندگی است و دوست بی دندانش را ناگهان زیر پایش خالی می شود یعنی دوباره در انتهای شعر به تعلیقی زیبا می رسیم ؛تعلیقی که خواننده را بین خیال و واقعیت مردد نگاه می دارد که آیا راوی –شاعر آویز بر طناب دار زیر پایش خالی شد یا این که پس از رهایی از کابوس و قدم زدن در خیابان...و دیگر این که این شعر ِتوأمان خواب و بیداری و خیال وواقعیت مثل همه ی شعر های خوب از پایان آغاز می شود و در ذهن ما ادامه می یابد .

رو به رو

soo-lar — Fri, 17 Apr 2009 16:16:18 GMT

منی که فکر می کنی تویی

من نیست

آینه با تو دروغ می گوید

من کودکی ست با چشم های زلال

که زمانی

از پاجوشی کوه رسید

با دست هایی از کودکی کبوتر و پلنگ

لهجه ای که

همکلاسی هایش را ریسه می داد

کفش هایی

که دائم به راه می خندید

جیبی از سهم ستاره و نسیم

آستینی از دو تکه ابر

انگار همین دیروز بود

من عکس نیمه ی خود افتاد

کبوتری چید گربه ی خانگی

آستینی بارید

ستاره ای سوخت

سوتکی شکست

کسی در گریه هایش آب رفت و

رفت...

آینه را که بشکنی

من در صدایی آینه می شود

دلی از کودکی پلنگ و کبوتر .

این همانی

soo-lar — Tue, 17 Mar 2009 05:42:18 GMT

پیاده رو یخ می رود

مغازه ها

وامانده در خمیازه ی سنگی خود

خانه ها

برج می روند خاموش

نیمکت ها

خیره در تنهایی هم

نهال های توسری خورده

به صف اند گدایان یتیم

فواره ها

وامانده در فوران تشنگی

سکوت ترافیک است

چراغ های سبز

کور مادر زاد

مجسمه ها

از جاودانی خود در حیرت

کبوتران

نشانه می گذارند

بر شانه های افتخار

روز

خالکوب قندیل های فراموشی

خطِ دست شهر نا خوانا

زمان

زنی کولی ست

خیره در آینه ی کور .

لا چِمِر *

soo-lar — Mon, 16 Feb 2009 05:33:18 GMT

شغالان که زوزه آمدند

دریا که در صدا نشست

مادرم گفت

شکر خدا فردا آفتاب است

ما خانواده ی سر به راهی بودیم

تنگِ دهکده ی دنیا

روز و شب مان را میزان می کردیم

به زنگ خروس و زوزه ی شغال

فردا

بیدار نشد

صبح

باران بند نیامد

پدر به مزرعه نرفت

کنار لانه چند پر خونی...

مادر که بغضش می خورد:

خدا را شکر دفع بلاست!

مادر

دائم نمازش قضا می خواند .

*لا چِمِر=لا+چِمِر-یک واژه ی اصیل مازندرانی است

لا=میان-میانه-شکاف

لادادن=شکفتن -رُخ نمودن-روشن شدن -صاف شدن هوا

چِمِر=صدا

لا چِمِر=صدای صاف شدن هوا پس از یک باران طولانی-در مازندران بنا به یک باور بومی و کهن عقیده بر این است که با صدای دسته جمعی شغالان در شب توأمانِ صدای دریا،پس از یک باران طولانی فردای آن شب آفتابی است .

ترسوز

soo-lar — Sat, 17 Jan 2009 08:45:32 GMT

دندان قروچه که آمد صدا

همه رویای تنم پرید

آهی شدم که گرم افتاد

برگ از برگ نجنبید

کوه

حتی نگفت آه...

مانده در چمباتمه ی سنگی

هی گذر رود را می پاید

رودخانه

از بیخ گوش تشنه نمی خواند

در خلسه های کور

تنها سر دریا شدن دارد

آفتاب

در سایه روشن تکرار

دزدانه می آید و می رود

تاخسته اش

سر به بالش مهتابی بگذارد

ماه

فرقی نمی کند سکوتش

تکیه به کدام شاخه بنشیند

ایستاده...افتاده ...

اتفاق می شویم

تنها

تر از صدای سر گردانی می سوزم

که در من آشیانه داشت .

تنانه

soo-lar — Thu, 18 Dec 2008 12:58:18 GMT

از وقتی که مردد بودیم

آدمی زاده شویم یا آبزی

همدیگر را می شناختیم

در همسایگی غار ها

بار ها عاشق شدیم

در هجای سنگ

حافظه ی درخت

لفظ رود

حوایمان آدم را نفریفت

قابیل مان هابیل را نکشت

بهشت مان همین تنی ست

که بوستان لذت هاست

و خدا

عشقی که ما را در یکدیگر آفرید

جهنمش؟؟

ارزانی قدیسین !

٫ نقد اين شعر را در وبلاگ بهمن ارجمند(روشنا) بخوانيد:

نگاهي به شعري از جليل قيصري

بازخوانی شعر

soo-lar — Tue, 18 Nov 2008 17:01:18 GMT

باز خوانی شعری از امیر پازواری*

دَ پتِمِه شِه دِ لِ دَرونِ کاغذ

چون خطِ شِکستِه به مِیونِ کاغذ

نازکتر از این گِمِه پیونِ کاغذ

گِلِ نم بِدا دارنِه زِوونِ کاغذ

ترجمه:

دل خود را درون کاغذ پیچیدیم

چون خط شکسته ای در میان کاغذ پیچیدیم

نازکتر ازاین بسان کاغذ می گویم

زبان کاغذ(در خود) گل نم داده دارد

در میان آن دسته از اشعار امیر پازواری که به قیاس و اقتباس یا ترجمه ی تا حدی کلام به کلام اشعار پارسی سروده نشده اند و به زبان وبیان و زادگاه مادری متمایل ترند گاه نمونه هایی یافت می شودکه با چینش بی نظیر کلمات و ریزه کاری های زبانی و ایماز های انفجاری با نو ترین نقد های جهانی هم از بُعد تصویری و هم معنای معنا ها قابل محک و سنجه اند با این پیش در آمد به سراغ یکی از این دو بیتی ها می رویم :

دَ پِتِمِه شِه دلِ درونِ کاغذ= دل خود را درون کاغذ پیچیدم

پیچیدن دل ،درون کاغذاز بُعد بصری نوعی چشم روشنی و هدیه را به خاطر می آورد ؛هدیه ای که عزیز ترین چشم روشنی هاست و از جانبی دل نوشته های درون کاغذ به خاطر می آید و هم کاغذیکه با خون دل نوشته شده است که در بند های بعدی این داده های بصری و معنایی کامل تر می شود

چون خط شکسته به میونِ کاغذ=چون خط شکسته ای درمیان کاغذ (پیچیدم)

دلی که شکسته است با سطر های شکسته توأمان می شود چرا که شکسته دلی را باید با کلمات شکسته نوشت ضمن این که شکستگی معنایی ناشی از حزن واژه ها صورت تصو یری خط شکسته را هم به چشم می اورد ( کلمات در اثر حزن و اضطراب ناشی از غم به صورت شکسته نوشته می شوند )

نازکتراز این گومِه پیونِ کاغذ= نازکتر از این بسان کاغذ می گویم

حرفم را به سان کاغذ بسیار نازکانه می گویم ...که این نازکی هم به مصرع اول (نازکی دل) می رود و هم به مصرع آخر (نازکی گل)ضمن این که نازکی کاغذ هم مد نظر است. دلی که از کاغذ نازکتر است!و دل و کاغذ و نوشته و راوی توأمانِ لطافت و شکستگی هستند که یکجا به شعر نشسته اند.

گلِ نم بِدا دارنِ زوونِ کاغذ = زبان کاغذ( در خود )گل نم داده دارد

زبان کاغذ گل نم داده یا به شبنم نشسته در خود دارد :در یک نگاه اشک راوی تداعی می شود که باواژه واژه ی دل (گل)عجین شده است یعنی در وقت نوشتن اشک ریزان می نوشت یا واژه هایی که خودِبغض و اشک هم هستند و در بُعد بصری دل ِدرون کاغذ نیز به چشم می آید که با توجه به « خط شکسته » در مصرع دوم ،به چین چین یا لایه های گِلِ شبنم زده یا دل خونا لود ما ننده است .

*شاعر مازندرانی دوره ی صفویه که شعرش با جان و زبان همه ی اقشار و طبقات اجتماعی مازندران در آمیخته و زبان حال این مردم در اعیاد و جشن ها و حتی مراسم سوگواری است نیما در مجموعه ی روجا به کرات و به نیکی از این شاعر بزرگ مردمی وبومی سرا یاد کرده است .